Banki centralne a cena złota: Jak zakupy rezerw w Chinach i Indiach wpływają na globalny rynek?

Jeszcze pięć lat temu złoto w skarbcu banku centralnego traktowano trochę jak relikt — coś, co się trzyma z sentymentu, a nie z konieczności. Ten obraz się rozsypał. W drugim kwartale 2026 roku banki centralne na całym świecie dokupiły rekordowe 289 ton kruszcu, o 74% więcej niż rok wcześniej, a Chiny i Indie znalazły się w samym centrum tego ruchu. Poniżej wyjaśniam, skąd bierze się ta fala popytu, na czym polega strategia Pekinu i Nowego Delhi oraz co z tego wynika dla ceny złota i portfela indywidualnego inwestora.

Skala zjawiska: banki centralne kupują jak nigdy

Od 2022 roku banki centralne kupują średnio ponad 1000 ton złota rocznie. To dwa razy więcej niż średnia z poprzedniej dekady, gdzie mowa była o 500 tonach. World Gold Council (WGC), organizacja branżowa monitorująca globalny rynek złota, prognozuje na cały 2026 rok zakupy netto rzędu 850 ton — poziom zbliżony do ubiegłorocznego. Sam drugi kwartał, z wynikiem 289 ton, był najlepszy w historii tego zestawienia, co pokazuje, że tempo akumulacji wcale nie zwalnia.

Liderem tego kwartału była akurat Polska — Narodowy Bank Polski dokupił 51 ton, podnosząc swoje rezerwy do 632,4 tony na koniec czerwca. Zaraz za nią uplasowały się Chiny z zakupem 33 ton, największym kwartalnym przyrostem od czwartego kwartału 2023 roku. Aktywnymi nabywcami pozostają też Kazachstan i Turcja, a po długiej przerwie do grona kupujących wróciły Indonezja i Malezja. Razem Chiny, Indie i Turcja odpowiadały w ostatnich kwartałach za około 42% globalnych zakupów netto — to pokazuje, jak bardzo ciężar popytu przesunął się w stronę Azji.

W ujęciu globalnym liczby robią wrażenie: rezerwy złota banków centralnych przekroczyły 36 500 ton, czyli blisko jedną piątą całego złota, jakie kiedykolwiek wydobyto na Ziemi. Same Stany Zjednoczone trzymają ponad 8000 ton — około jednej czwartej światowych zasobów oficjalnych.

Chiny kupują dołki, nie szczyty

W czerwcu 2026 roku cena złota spadła w ciągu miesiąca o niemal 12%. Większość inwestorów zamarła albo zaczęła realizować zyski. Ludowy Bank Chin (PBoC) zrobił dokładnie odwrotnie — dokupił w tym samym miesiącu 14,93 tony, najwięcej od 2023 roku, wykorzystując mocną pozycję juana do zakupów okazyjnych. To był już 20. kolejny miesiąc z rzędu, w którym chiński bank centralny zwiększał rezerwy — passa trwająca nieprzerwanie od listopada 2024 roku i najdłuższa od 2015 roku. Dziś Chiny trzymają w skarbcu 75,44 mln uncji trojańskich złota, czyli około 2346 ton.

Ciekawe w tej strategii jest to, co Pekin z tym złotem nie robi — a właściwie, jak mały to wciąż udział. Mimo dwudziestu miesięcy nieprzerwanych zakupów kruszec stanowi wciąż mniej niż 10% całkowitych rezerw walutowych Chin. Innymi słowy, jeśli celem jest rzeczywiste uniezależnienie się od aktywów denominowanych w dolarze, Pekin dopiero rozpoczął tę drogę — a nie jest blisko jej końca.

Indie: 12 miliardów dolarów, które nigdy nie zniknęły

2 czerwca 2026 roku obiegła świat wiadomość, że indyjski bank centralny sprzedał złoto o wartości około 12 mld USD w ciągu zaledwie dwóch tygodni, przenosząc środki do bardziej płynnych rezerw dolarowych. Źródłem był raport Bloomberg Economics. Dwa dni później Bloomberg się z niego wycofał — okazało się, że analitycy pomylili efekt wyceny, czyli zmianę wartości już posiadanego złota wynikającą z wahań jego ceny, z rzeczywistą zmianą ilości kruszcu w skarbcu.

Sama historia dobrze pokazuje, jak nerwowo rynek reaguje na najmniejszy sygnał zmiany kursu dużego banku centralnego. Niezależne szacunki oparte na danych wskazują jednak na pewien, choć ograniczony, spadek rezerw Indii w tym okresie — najpewniej taktyczną decyzję obrony rupii, a nie panikę sprzedażową. W szerszym ujęciu rocznym RBI wciąż jest kupującym, a nie sprzedającym: rezerwy złota Indii wzrosły z 822,1 tony w roku fiskalnym 2024 do 880,52 tony w roku fiskalnym 2026, a ich wartość skoczyła o 31 mld USD, do 108 mld USD. Bank sprowadził też do kraju blisko 64 tony złota przechowywanego wcześniej za granicą — proces repatriacji, który sam w sobie jest sygnałem rosnącego zaufania do własnej infrastruktury przechowywania rezerw.

Kto kupuje najwięcej — zestawienie

Dlaczego to się dzieje: liczby z ankiety WGC

76 banków centralnych odpowiedziało w tym roku na ankietę Central Bank Gold Reserves Survey, przeprowadzoną przez World Gold Council między 5 lutego a 19 maja — to najwyższa frekwencja w dziewięcioletniej historii tego badania. Odpowiedzi są jednoznaczne. 74% respondentów spodziewa się umiarkowanego lub znaczącego spadku udziału dolara w globalnych rezerwach walutowych w ciągu najbliższych pięciu lat, a 84% oczekuje, że w tym samym czasie wzrośnie udział złota. Rekordowe 45% banków centralnych planuje zwiększyć własne rezerwy złota w ciągu najbliższych 12 miesięcy — dwa lata temu ten odsetek wynosił 29%.

A skąd biorą na to pieniądze? Połowa ankietowanych finansuje zakupy przez krajowe programy w walucie lokalnej, 38% sprzedaje inne aktywa rezerwowe. To rozkład odpowiedzi typowy dla decyzji strukturalnej, a nie doraźnej reakcji na kryzys — banki centralne budują pozycję w złocie tak, jak buduje się długoterminową alokację portfela, nie jak gasi się pożar.

Co to znaczy dla ceny złota

Popyt banków centralnych to jeden filar hossy — strukturalny, mało wrażliwy na krótkoterminowe nastroje rynku. Ale nie jedyny. Cena uncji złota sięgnęła w 2026 roku historycznych 4600–4650 USD, napędzana napięciami między Białym Domem a Rezerwą Federalną oraz niepewnością wokół Wenezueli i Iranu. Do końca 2026 roku analitycy widzą przedział 4500–6000 USD za uncję — sam rozstrzał tej prognozy pokazuje, jak duża panuje dziś niepewność co do dalszego tempa wzrostu.

Dalej w czasie widać już wyraźniejszy konsensus:

UBS zakłada, że roczne zakupy banków centralnych utrzymają się w przedziale 750–1000 ton — poziom, który stabilizuje cenę, ale sam w sobie raczej nie wywoła kolejnej gwałtownej hossy bez wsparcia ze strony inwestorów prywatnych. A tych akurat nie brakuje: styczeń 2026 roku przyniósł rekordowy miesięczny napływ do funduszy ETF opartych na złocie — 19 mld USD, czyli około 120 ton, co podniosło aktywa tych funduszy do rekordowych 669 mld USD i 4145 ton kruszcu pod zarządzaniem. Cały 2025 rok zamknął się globalnym popytem przekraczającym 5000 ton, najwyższym w historii, przy 53 nowych rekordach cenowych w ciągu dwunastu miesięcy.

Jest też druga strona medalu. Wysokie ceny odbijają się negatywnie na popycie jubilerskim, który od miesięcy systematycznie słabnie, a rosnące marże skłaniają kopalnie do zwiększania wydobycia. Rynek złota w 2026 roku to więc gra kilku sił naraz: rekordowy popyt oficjalny, zmienny popyt inwestycyjny, słabnący popyt jubilerski i powoli rosnąca podaż górnicza.

Polska w tym wszystkim: cel 700 ton

Warto zatrzymać się przy wątku krajowym, bo dotyczy on bezpośrednio polskiego czytelnika. Prezes NBP Adam Glapiński potwierdził, że na koniec czerwca 2026 roku rezerwy złota banku centralnego sięgnęły 632,4 tony o wartości 308 mld zł. Od 2018 roku, kiedy NBP ruszył z intensywnym programem zakupów, bank dokupił łącznie 529 ton kruszcu — to prawie cała obecna pozycja zbudowana w niecałe osiem lat. Zarząd banku zadeklarował dalszy cel: 700 ton, co ma wzmocnić bezpieczeństwo finansowe kraju i stabilność systemu walutowego. Dzięki tej strategii Polska trafiła do pierwszej dziesiątki państw z największymi oficjalnymi rezerwami złota na świecie — wyprzedzając pod tym względem nawet Europejski Bank Centralny.

Co z tego wynika dla inwestora indywidualnego

Strukturalny popyt banków centralnych nie jest gwarancją, że cena złota będzie rosła bez korekt — pokazał to sam czerwcowy spadek o ponad 11%, w trakcie którego PBoC akurat przyspieszał zakupy. Dla kogoś, kto rozważa ekspozycję na złoto, wnioski są trzy. Po pierwsze, popyt oficjalny działa jak amortyzator ograniczający skalę głębszych spadków, ale nie eliminuje zmienności krótkoterminowej — nie warto liczyć, że banki centralne "uratują" cenę w każdym tygodniu. Po drugie, tę ekspozycję można budować zarówno przez zakup złota fizycznego, jak i przez fundusze ETF, które w 2026 roku notują rekordowe napływy kapitału. Po trzecie, kwartalne raporty World Gold Council oraz dane o postępującej dedolaryzacji globalnych rezerw są dziś jednym z najlepszych wskaźników tego, czy strukturalny popyt banków centralnych faktycznie się utrzymuje, czy zaczyna wygasać.

Podsumowanie

Rekordowe 289 ton zakupów w Q2 2026, dwudziestomiesięczna passa PBoC, rezerwy Indii na poziomie 880,52 tony i ankieta WGC, w której 84% banków centralnych spodziewa się rosnącego udziału złota w rezerwach — wszystko to składa się na obraz procesu strukturalnego, a nie chwilowej mody. Złoto przestało być wyłącznie „bezpieczną przystanią" na czas kryzysu i stało się stałym elementem globalnej architektury finansowej. Pytanie nie brzmi już „czy" banki centralne będą dalej kupować, tylko „w jakim tempie" — i jak szybko za tym trendem zdąży rynek prywatny.