Konkurencja Vanguard vs BlackRock: Który dostawca ETF-ów jest tańszy dla inwestora z Europy?

28 lipca 2026 roku Vanguard obniżył opłatę za zarządzanie swoim flagowym funduszem Vanguard FTSE All-World UCITS ETF z 0,19% do 0,14% rocznie. Druga obniżka tego funduszu w ciągu dwunastu miesięcy nie wzięła się znikąd — to bezpośrednia odpowiedź na presję cenową, jaka narosła wokół europejskiego rynku ETF-ów w ostatnich miesiącach. Sprawdziliśmy, jak po tej zmianie wygląda realny bilans kosztów między Vanguard a BlackRock (iShares) w czterech kluczowych kategoriach funduszy dostępnych dla europejskiego inwestora — i czy ktokolwiek z tej dwójki jest dziś rzeczywiście najtańszy.

Wojna cenowa u szczytu: co dokładnie zmienił Vanguard

Obniżka Ongoing Charges Figure (OCF) — europejskiego odpowiednika wskaźnika TER, czyli Total Expense Ratio, całkowitego wskaźnika kosztów — objęła klasę bez zabezpieczenia walutowego funduszu [VWCE]/[VWRA]/[VWRP], która spadła z 0,19% do 0,14%. Klasa hedgowana do euro potaniała z 0,22% do 0,17%. Vanguard szacuje oszczędności inwestorów na 37 mln USD rocznie.

Skala tego ruchu robi wrażenie dopiero w zestawieniu z wielkością funduszu. Aktywa VWCE sięgają obecnie około 76 mld USD, co czyni go największym globalnym ETF-em akcyjnym notowanym w Europie. Według danych LSEG Lipper, w pierwszej połowie 2026 roku fundusz przyciągnął około 14 mld EUR świeżego kapitału — ponad dwukrotnie więcej niż najbliższy konkurent, mimo że przez cały ten czas wcale nie był najtańszą opcją na rynku.

Ekspozycja globalna: FTSE All-World kontra MSCI ACWI

Fundusz VWCE i iShares [SSAC] celują w ten sam segment rynku — łączą ekspozycję na rynki rozwinięte i wschodzące w jednym instrumencie — ale zbudowane są z różnych klocków. Różny indeks bazowy, inna skala, inny koszt.

Po lipcowej obniżce Vanguard jest tańszy od głównego funduszu iShares o 6 punktów bazowych — niewielka, ale realna przewaga. Kłopot w tym, że w tej samej kategorii działa dwóch graczy wyraźnie tańszych od obu gigantów: State Street ze stawką 0,12% i DWS z rekordowym 0,07%. Vanguard wygrywa więc pojedynek z BlackRock, ale przegrywa wojnę cenową w całej kategorii.

Ma to też praktyczne przełożenie na skład portfela. FTSE All-World obejmuje około 4 tys. spółek z rynków rozwiniętych i wschodzących, a MSCI ACWI nieco mniej — indeks FTSE tradycyjnie schodzi głębiej w spółki średniej kapitalizacji. Dla inwestora pasywnego różnica w dywersyfikacji jest marginalna, choć przy portfelach powyżej kilkuset tysięcy złotych bywa jednym z argumentów przy wyborze.

Rynki rozwinięte: gdzie przewaga Vanguard jest największa

Największą różnicę kosztową między dostawcami znajdziemy tam, gdzie ekspozycja ogranicza się wyłącznie do rynków rozwiniętych, bez komponentu emerging markets.

Vanguard FTSE Developed World UCITS ETF ([VEVE]/[VHVG], ISIN IE00BK5BQV03) pobiera TER na poziomie 0,12% przy aktywach rzędu 5,5–5,9 mld USD. iShares Core MSCI World UCITS ETF ([SWDA]/[IWDA], ISIN IE00B4L5Y983) kosztuje 0,20% — o 8 punktów bazowych więcej — mimo że jest zdecydowanie większy, z aktywami przekraczającymi 150 mld USD i pozycją największego funduszu śledzącego MSCI World na świecie.

Skąd ta różnica przy tak podobnej ekspozycji? Częściowo z metodologii indeksu — FTSE Developed obejmuje szerszą pulę spółek średniej kapitalizacji niż MSCI World, co zwykle wiąże się z wyższym kosztem replikacji, a mimo to Vanguard utrzymuje niższą opłatę. Częściowo to efekt skali w innych segmentach oferty Vanguard, które pozwalają subsydiować niższe opłaty w produktach core.

Rynek amerykański: remis rozstrzygany przez płynność

VUAA i CSPX to niemal bliźniacze produkty na papierze — a na poziomie samej opłaty rzeczywiście identyczne. Oba fundusze, Vanguard S&P 500 UCITS ETF (VUAA, ISIN IE00BFMXXD54) i iShares Core S&P 500 UCITS ETF (CSPX, ISIN IE00B5BMR087), pobierają TER w wysokości 0,07%. Oba są zarejestrowane w Irlandii, stosują pełną replikację fizyczną — kupują wszystkie 500 spółek z indeksu — i oferują klasę akumulującą dywidendy.

Różnice leżą poza wskaźnikiem TER:

CSPX ma dziewięcioletnią przewagę stażu rynkowego i wyraźnie większe aktywa, co zwykle przekłada się na węższy spread między ceną kupna a sprzedaży. To ma znaczenie głównie przy dużych, jednorazowych transakcjach — przy regularnych, comiesięcznych zakupach mniejszych kwot różnica bywa nieistotna. W praktyce wybór między nimi częściej rozstrzyga oferta konkretnego domu maklerskiego niż analiza kosztowa.

Rynki wschodzące: opłaty niemal identyczne, metodologia różna

Tu różnica kosztowa jest najmniejsza ze wszystkich porównywanych kategorii, za to wybór indeksu ma największe znaczenie praktyczne dla struktury portfela.

Vanguard FTSE Emerging Markets UCITS ETF pobiera TER na poziomie 0,17%, iShares Core MSCI Emerging Markets IMI UCITS ETF ([EIMI], ISIN IE00BKM4GZ66) — 0,18% przy aktywach rzędu 36,6 mld EUR. Jeden punkt bazowy różnicy jest statystycznie nieistotny.

Znacznie ważniejsza jest klasyfikacja rynków. Indeks FTSE Emerging, na którym opiera się fundusz Vanguard, nie obejmuje Korei Południowej — FTSE traktuje ten kraj jako rynek rozwinięty. MSCI, na którym bazuje EIMI, wciąż klasyfikuje Koreę Płd. jako rynek wschodzący, gdzie odpowiada ona za około 12–13% portfela. EIMI, dzięki formule IMI (Investable Market Index), dokłada do tego jeszcze spółki małej kapitalizacji, których Vanguard nie posiada w porównywalnym zakresie.

Struktura, domicyl i podatki: tu oba fundusze traktowane są identycznie

Zanim przejdziemy do podsumowania kosztów, jedna rzecz wymaga sprostowania: wybór dostawcy nie wpływa na opodatkowanie. Nie przy tym samym domicylu funduszu.

Cała rodzina funduszy Vanguard i iShares omawiana w tym artykule jest zarejestrowana w Irlandii jako fundusze UCITS (Undertakings for Collective Investment in Transferable Securities — zharmonizowany unijny standard funduszy inwestycyjnych). Dzięki irlandzkiej umowie podatkowej ze Stanami Zjednoczonymi podatek u źródła od dywidend amerykańskich spółek pobierany wewnątrz funduszu wynosi 15%, a nie standardowe 30% stosowane wobec funduszy spoza tej siatki umów. Korzyść identyczna dla Vanguard i iShares — nie stanowi żadnego argumentu przy wyborze między dostawcami.

Dla polskiego inwestora kluczowe znaczenie ma za to wybór między klasą akumulującą a dystrybuującą, niezależnie od tego, którego dostawcę wybierze:

• Klasa akumulująca (Acc) — dywidendy są reinwestowane wewnątrz funduszu, zwiększając jego wycenę. Obowiązek podatkowy w Polsce powstaje dopiero w momencie sprzedaży jednostek.
• Klasa dystrybuująca (Dist) — dywidendy trafiają na rachunek maklerski, a każda wypłata to przychód wymagający samodzielnego rozliczenia w danym roku podatkowym.

W obu przypadkach obowiązuje 19-procentowy podatek Belki, rozliczany samodzielnie na formularzu PIT-38 na podstawie informacji PIT-8C przekazanej przez dom maklerski. Konta emerytalne IKE i IKZE zwalniają z tego podatku całkowicie — i to zwolnienie również działa identycznie niezależnie od wybranego dostawcy ETF-u.

Całkowity koszt posiadania: TER to nie cała historia

Skupianie się wyłącznie na wskaźniku TER to jeden z częstszych błędów przy wyborze ETF-u. Realny koszt utrzymania pozycji składa się z kilku elementów, z których opłata za zarządzanie jest tylko najbardziej widocznym.

Spread bid-ask — różnica między ceną kupna a sprzedaży — zależy od płynności funduszu, a ta rośnie wraz z jego wielkością i wiekiem. Większe, starsze fundusze, jak CSPX czy iShares Core MSCI World, zwykle oferują węższe spready niż młodsi odpowiednicy. Ma to znaczenie głównie przy transakcjach o dużej wartości.

Drugi element to różnica w śledzeniu indeksu (tracking difference) — rzeczywista rozbieżność między wynikiem funduszu a wynikiem indeksu, uwzględniająca nie tylko opłatę, ale też przychody z pożyczania papierów wartościowych, koszty rebalansowania portfela i efektywność podatkową. Zarówno Vanguard, jak i iShares prowadzą programy pożyczania akcji z portfeli funduszy, co czasem pozwala osiągnąć wynik nieznacznie lepszy, niż sugerowałby sam TER. Vanguard komunikuje swoje podejście jako bardziej konserwatywne pod względem ryzyka kontrahenta, iShares prowadzi standardowy program branżowy — dla przeciętnego inwestora różnica w realizowanym wyniku bywa niewielka i zmienna w czasie.

Który dostawca wygrywa? Zależy od kategorii

Zestawione razem, cztery kategorie po lipcowej obniżce Vanguard dają obraz jednoznaczny liczbowo, choć niejednoznaczny we wnioskach praktycznych:

Po raz pierwszy od dawna Vanguard jest tańszy od BlackRock w trzech z czterech głównych kategorii benchmarkowych dla europejskiego inwestora indeksowego, a w czwartej remisuje. To odwrócenie wieloletniej narracji, w której iShares regularnie dorównywał lub podcinał ceny Vanguard. Żaden z dwóch gigantów nie jest jednak bezwzględnie najtańszą opcją na rynku — State Street, a zwłaszcza DWS, oferują w kategorii globalnej opłaty niższe niż obaj liderzy.

Skala firmy zarządzającej aktywami — BlackRock, około 14 bln USD globalnie, wobec Vanguard, około 12 bln USD — nie przekłada się więc automatycznie na najniższą opłatę w konkretnym produkcie. Fundusze warto porównywać indywidualnie, w ramach interesującej nas kategorii, a nie kierować się marką dostawcy jako całością.

Podsumowanie

Lipcowa obniżka opłat Vanguard zmieniła układ sił w europejskim segmencie ETF-ów indeksowych, ale nie uczyniła Vanguard automatycznie najtańszym wyborem we wszystkich kategoriach — jedynie tańszym od BlackRock w większości z nich. To porównanie warto traktować jako punkt wyjścia, nie ostateczną odpowiedź: ostateczny wybór funduszu zależy od dostępności na danym rachunku maklerskim, struktury podatkowej rachunku (zwykły rachunek maklerski vs IKE/IKZE) oraz tego, czy priorytetem jest najniższa opłata, największa płynność, czy konkretna metodologia indeksu.